Historia Żydów w Białymstoku
Zaczerpnięte z: Tomasz Wiśniewski, Jewish Bialystok And Surroundings In Eastern Poland.
A Guide for Yesterday and Today. The Ipswich Press, Massachusetts 1998

1522 - powstanie najstarszej gminy żydowskiej na Białostocczyźnie w Tykocinie (kahał i cmentarz), założycielami byli Żydzi z Grodna.
1658 - pierwsze wzmianki o Żydach w Białymstoku (są oni podporządkowani Tykocinowi) w pinkasie tykocińskim (kronice zarządu kahału).
1663 Białystok: ludność żydowska - 75 kobiet i mężczyzn powyżej 14 lat.
1693 - budowa pierwszej synagogi w Białymstoku (drewniana, nazwa: NOMER TAMID BETH MIDRASZ czyli "wieczny płomień świec"). Wokół niej wytworzyła się dzielnica żydowska tzw. "szulchof" - okolice dzisiejszej ul. Suraskiej.
1715-1718 - wybudowanie nowej, murowanej synagogi, pomoc finansowa Jana Klemensa Branickiego. Po pałacu Branickich była to prawdopodobnie największa budowla w Białymstoku, wzniesiona według wzoru synagogi w Tykocinie, dość skromna.
1745 - uzyskanie niezależności od Tykocina
1799 - wśród 3939 mieszkańców Białegostoku jest 1788 Żydów, stanowią około 45% ludności.
1834 - ukształtowanie się drugiego centrum religijnego w Białymstoku, wokół nowoczesnej synagogi zwanej "CHORSZUL" - synagoga chóralna, ponieważ wprowadzono do niej chór (inaczej - synagoga Zabłudowskich). Mieściła się wzdłuż ulicy Kupieckiej (dzisiejsza ul. Malmeda) i Żydowskiej (dziś - ul. Białówny). Inicjatorem budowy był m.in. ojciec Ludwika Zamenhofa. Spalona w czasie wojny, podczas likwidacji getta.
1863 - budowa żydowskiego szpitala w Białymstoku (obecny szpital przy ul. Warszawskiej 15), był to szpital położniczy.
1885 - powstanie Linas Hatsedek - medycznej organizacji charytatywnej
1882 - powstanie partii syjonistycznej
1890 - wybudowanie synagogi przy obecnej ul. Pięknej: PIASKOWER BEJT MIDRASZ. Była to bardzo nowoczesna synagoga, z oświetleniem elektrycznym (73 lampy elektryczne)
1889 - działająca w Białymstoku straż pożarna: 90% stanowią Żydzi.

1906 - pogrom Żydów, sprowokowany przez armię rosyjską. Zginęło 110 Żydów. Na cmentarzu żydowskim przy ul. Wschodniej w Białymstoku znajduje się pomnik-obelisk z nazwiskami ofiar i epitafium.
1912 - 75% mieszkańców miasta to ludność żydowska (73 950 osób)
1913 - Nachum Cemach zorganizował żydowski teatr "Habimah"
1940 - Liczba Żydów w Białymstoku wynosi około 250 000.
1941 - spalenie Wielkiej Synagogi przez nazistów; zamordowanie około 5 000 Żydów w lesie Pietrasze; ustanowienie getta w Białymstoku
1943 - powstanie żydowskie w getcie białostockim
Podczas wojny w Treblince i Majdanku zostało zamordowanych około 240 000 Żydów z obszaru Białostocczyzny.
1948 - W Białymstoku żyje około 520 Żydów.
1997 - W Białymstoku żyje 5 Żydów.

powrót